تحقیق دانش آموزی درباره دیابت
ساعت ۸:٢۱ ‎ق.ظ روز ۱۳۸۸/۱٢/۱٦  کلمات کلیدی:

دیابت چیست ؟ انواع آن کدام است و علائم این بیماری چیست؟

 

دیابت چیست؟

دیابت یک اختلال در سوخت و ساز (متابولیسم) بدن است در حالت طبیعی ، غذا در معده تبدیل به گلوکز با قند خون می شود.قند از معده وارد جریان خون می شود ، لوزالمعده (پانکراس) هورمون انسولین را ترشح می کند و این هورمون باعث می شود قند از جریان خون وارد سلول های بدن شود.در نتیجه مقدار قند خون در حد نرمال و متعادل باقی می ماند. ولی در بیماری دیابت انسولین به میزان کافی در بدن وجود ندارد . و یا انسولین موجود قادر نیست تا وظایف خود را به درستی انجام دهد، در نتیجه به علت وجود مقاومت در برابر آن قند خون نمی تواند به طور موثری وارد سلول های بدن شود و مقدار آن بالا رود.

انسولین هورمونی است که توسط سلول های " بتا " واقع در پانکراس نیز یکی از غدد دستگاه گوارش است که در پشت معده قرار دارد .بالا بودن قند خون دراز مدت باعث بروز عوارضی در سیستم قلب ، عروق ، کلیه ها ، چشم و سلسله ی اعصاب می گردد.

 

انواع بیماری ، دیابت :

 

به طور کلی دیابت به چهار گروه دیابت نوع 1 ، دیابت نوع 2 ، دیابت حاملگی و دیابت به علل متفرقه تقسیم بندی می شود.

دیابت نوع1 :

در دیابت نوع 1 که 10 الی 15 درصد کل موارد دیابت را تشکیل می دهد ، تولید انسولین از پانکراس به علت از بین رفتن سلول های سازنده ی انسولین متوقف می شود به همین دلیل افراد مبتلا  به این نوع دیابت باید از بد و تشخیص ، انسولین مورد نیاز بدن را به صورت تزریقات روزانه تأمین کنند.به همین دلیل به آن "دیابت وابسته به انسولین" نیز می گویند.

دیابت نوع 1 اغلب در سنین زیر 30 سال به وجود می آید . لذا به آن "دیابت جوانی" نیز می گویند.

 

دیابت نوع 2:

دیابت نوع 2 بیشتر در بالغین بالای 30 سال و چاق دیده می شود که 90-85 درصد کل موارد دیابت را شامل می گردد و انسولین تولید شده از پانکراس در این افراد به خوبی عمل نمی کند. در واقع یا پانکراس به اندازه ی کافی انسولین ترشح نمی کند و یا این که انسولین ترشح شده ، به علت وجود مقاومت سلول ها به انسولین مخصوصاً در افراد چاق ، فاقد کارای لازم است.

به این نوع دیابت " غیر وابسته به انسولین" یا " دیابت بزرگسالان " نیز می گویند.

دیابت حاملگی :

دیابت حاملگی به دیابتی گفته می شود که برای اولین بار در طول دوران بارداری تشخیص داده شود. این نوع دیابت معمولاً گذراست  و بعد از اتمام حاملگی بهبود می یابد. خانم ها مبتلا به دیابت حاملگی بعداً در معرض خطر ابتلا به دیابت نوع 2 هستند.

 

دیابت با علل متفرقه:

از علل متفرقه ی دیابت می توان به جراحی داروها ( مثل کورتیکو استروئیدها ) سوء تغذیه و عفونت اشاره کرد.

5 اصل کنترل دیابت عبارتند از : آموزش ، کنترل روزانه ، تغذیه ی صحیح ، فعالیت جسمانی و مصرف منظم داروها قرص یا تزریق انسولین.

آیا دیابت درمان دارد؟

هنوز درمان قطعی برای دیابت پیدا نشده است. حتی روش جدیدی مثل پیوند سلول های بتا به افراد مبتلا به دیابت نوع 1 نیز ، به علت ضرورت مصرف داروی ضد رد پیوند به صورت مادام العمر و عوارض احتمالی ناشی از آنها ، برای اکثریت افراد مناسب نمی باشد با این وجود رعایت 5 اصل کنترل دیابت که به آن اشاره شد باعث می شود تا افراد دیابتی بتواند یک زندگی سالم در مقایسه با افراد غیر دیابتی داشته باشند و از پیدایش عوارض دیابت جلوگیری کنند.

 علائم اولیه دیابت چیست؟

دیابت نوع 1 معمولاً شروع پر سر و صدایی دارد و با علائمی چون تشنگی ، پرادراری ، کاهش وزن ، گرسنگی و خستگی شدید تظاهر پیدا می کند.

دیابت نوع 2 شروع خیلی آهسته تری دارد و شایع ترین علامت اولیه ی آن در واقع بی علامتی است. درصد قابل توجهی از مبتلایان به دیابت نوع 2 تقریباً 50 درصد آنها از بیماری خود اطلاعی ندارند و تنها با انجام آزمایش قند خون می توان بیماری آن ها را تشخیص داد.با این وجود در صورت عدم کنترل مطلوب ممکن است علائمی مشابه به دیابت نوع 1 نیز بروز کند.

از دیگر علائم دیابت نوع 2 می توان به عفونت های مکرر ، مخصوصاً عفونت دستگاه ادراری و پوست ، تار می دید ، بهبودی دیررس زخمها ، احساس سوزش و بی حسی در انگشتان پا اشاره کرد.

چه کسانی در معرض خطر ابتلا به دیابت هستند؟

تمامی افراد بالای 40 سال ، افرادی که دچار اضافه وزن هستند، وجود سابقه ابتلا به دیابت در بستگان درجه اول ، سابقه ابتلا به دیابت حاملگی ، سابقه تولد نوزاد با وزن بیشتر از 4 کیلوگرم یا تولد نوزاد با ناهنجاری های مادرزادی  ، بالا بودن فشار خون (فشار خون ماکسیمم بیشتر از 140 و یا مینیمم   بیشتر از 90 میلی متر جیوه) وجود اختلالات چربی خون و سابقه کیست های متعدد تخمدان و یا بیماری های قلبی عروقی  ، تنگی رگهای قلب انفارکتوس قلبی یا سکته مغزی

 آیا دیابت قابل پیشگیری است؟

درمورد دیابت نوع 1 با وجودی که تحقیقات زیادی درمورد روشهای پیشگیری از آن در حال انجام است، ولی هنوز راه حل قطعی برای پیشگیری ازآن به دست نیامده است ، ولی درمورد  دیابت نوع 2 تحقیقات به روشنی نشان داده است که تغذیه صحیح و کاهش وزن به میزان 7-5 درصد وزن فعلی و نیز انجام مرتب فعالیت ورزشی

(150 دقیقه در طول هفته) در پیشگیری از ابتلا به دیابت در افراد معرض خطر بسیار موثر است.

بیماران مبتلا به دیابت به علت اختلال در سوخت و ساز چربی ها مستعد بیماری های قلبی عروقی  هستند. دیواره عروق خونی افراد دیابتی درگیر شده کاهش خون رسانی به اعضای مختلف بدن می شود اختلال در خون رسانی باعث آسیب های جدی در پاها ، چشم و کلیه ها می شود بیماران مستعد به عفونت نیز می شوند ، رژیم غذایی نامناسب ، حساسیت به مواد غذایی ، عفونت های ویروسی و استرس در خون افزایش یافته و سبب افزایش قند خون می شود.

شیر مادر و دیابت

تحقیقات نشان داده است که پروتئین موجود در شیر به عنوان آنتی ژن عمل کرده و باعث اختلال در عملکرد سیستم ایمنی و تولید آنتی بادی هایی بر علیه سلول های تولید کننده انسولین در غده پانکراس می شود . این مسئله باعث شروع دیابت نوع 1 در نوزادانی هست که به آنها شیر گاو می دهند ، بالاخص زمانی که نوزادان تا یک سالگی از شیر گاو استفاده کرده باشد در نوزادانی که خانواده شان سابقه از دیابت وجود دارد بهتر است شیر مادر داده شود.

نیازهای غذایی مبتلایان دیابت

ویتامین ث: باعث کاهش مقاومت به انسولین شده با عفونت ها مقابله می کند.

ویتامین ای: همراه با توکوفرول باعث پیشگیری از عوارض عروقی شده.

ویتامین B1 : باعث کاهش مقاومت انسولین در افراد مبتلا به نوروپاتی (اختلالات اعصاب در بدن)

ویتامین D: باعث افزایش ترشح انسولین شده و سطح خون را پایین می آورد.

 

مواد غذایی مفید در درمان دیابت:

حبوبات ، جو ، برنج قهوه ای ، شیر ، سویا ، ماهی ، عدس ، مرغ ، میوه های تازه ، سیب ، گلابی ، سبزیجات تازه ، مثل پیاز ، قارچ ، خربزه ، هندوانه ، اسفناج  ، آجیل ، سیر ، شنبلیله ، دارچین

انواع انسولین:

بیشتر انسولین هایی که امروزه مورد استفاده می گیرند به صورت مصنوعی و مطابق با ساختار انسولین موجود در بدن انسان در آزمایشگاه ها تولید می شوند.در هرحال ، هنوز عده ی معدودی از افراد دیابتی از انسولین های حیوانی استفاده می کنند.این قبیل انسولین ها از لوزالمعده گاو و یا خوک گرفته می شود.

انسولین های تولید به 6 دسته سریع الاثر ، رگولارد ، NPH ، لنت ، اولترالنت  و طولانی اثر تقسیم می شود و هر کدام ویژگی های خاص خودرا دارند ، زمان شروع فعالیت انسولین ، مدت زمان است که طول می انجامد تا این هورمون وارد جریان خون شده و کار خود را برای پایین آوردن قند خون آغاز کند زمان اوج اثر ، زمانی است که دوز انسولین موجود در خون به حداکثر مقدار خود می رسد طول مدت اثر ، مدت زمانی است که انسولین در خون موجود بوده و فعال است البته امروزه برخی از شرکت های دارویی اقدام به تولید انسولین های نموده اندک که در هر وپال ترکیبی از دو نوع انسولین وجود دارد و برای استفاده گروه اول مناسب است.

 

 

 

روش های تزریق انسولین

امروزه روشهای گوناگون و متعددی برای تزریق انسولین وجود دارد، مانند سرنگ ، قلم و پمپ انسولین

استفاده از سرنگ ارزان ترین و در دسترس ترین راه است و برای آن دسته از افرادی که ترکیبی از دو نوع انسولین را تزریق می کنند ، مناسب است.

قلم انسولین جایگزین جدیدتری برای سرنگ به شمار می آید. کار تریج انسولین آن در داخل دستگاه قرار داشته  و به صورت یکبار مصرف ( با کارتریج های قابل تعویض ) ارائه می شود. این دستگاه به شکل یک خودکار بوده و شامل سوزنی است.

قلم انسولین

باریک در زیر درب و یک شاسی در انتهای آن است.درجه قابل تنظیمی نیز در ته آن قرار دارد که دوز انسولین توسط آن مشخص می شود و افراد دیابتی به دلیل کاربرد آسان و ابعاد قابل حمل ، استفاده از قلم را به سرنگ ترجیح می دهد.

نحوه ی تزریق انسولین

محل های تزریق انسولین

تزریق در محلی انجام می دهند که میزان مناسبی از چربی در زیر پوست قرار دارد تزریق به صورت زیر جلدی (زیر پوستی ) و اغلب بدون هیچ گونه درد یا سوزشی انجام می شود. سرعت جذب انسولین به محل تزریق بستگی دارد. بطور مثال جذب انسولین تزریق شده بر روی ران ها کندتر از ناحیه شکم صورت می گیرد.تزریق در یک ناحیه ی ثابت که موجب ایجاد غده های چربی در زیر پوست و مانع جذب به موقع انسولین می گردد خوددارذیب کنید و محل تزریق را به صورت گردشی عوض نمایید.

آسیب عصبی ناشی از دیابت

اگر دیابت از نوع غیر قابل کنترل باشد ، بر روی سیستم عصبی تأثیر بگذارد در این صورت شخص احساس سرما و گرما را از دست می دهد. به این از دست دادن حس ، دیابت حسی گفته می شود.اگر در اثر این بی حسی قسمتی از پای شخص جراحت پیدا کند و خود شخص متوجه آن نشود در این صورت زخم بزرگتر شده و احتمال آلودگی آن بالا می رود.عضلات پا دیگر مثل سابق واکنش نشان نمی دهد و توانایی ندارد.

در افراد دیابتی درد پاها می تواند منجر به عفونت در اثر کاهش جریان خون و یا بیماری های جدی دیگر و نهایت قطع عضوی از پا شود.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگر یکی از علامت های زیر را مشاهده کردید به پزشک مراجعه کنید:

* تغییر رنگ پوست پا                                    * ورم در پا یا پاشنه پا

* تغییر دمای پا                                               *درد  پا

 اگر سیگاری هستید ، سیگار کشیدن را ترک کنید زیرا سیگار تعادل جریان خون را به خطر می اندازد.